Sınıflarına Göre Yangın Nasıl Söndürülür

Sınıflarına Göre Yangın Nasıl Söndürülür

Yangın, doğru ekipmanla ve doğru zamanda müdahale edildiğinde büyümeden kontrol altına alınabilir. Ancak her yangın tüpü her yangında kullanılmaz. Yangının türüne uygun olmayan bir söndürücü kullanmak, yangının büyümesine veya ciddi güvenlik risklerine yol açabilir.

Bu nedenle yangın söndürücü seçerken öncelikle yangının hangi sınıfa girdiğinin ve ortamda hangi yanıcı maddelerin bulunduğunun belirlenmesi gerekir. İstanbul İtfaiyesi de farklı yangın tipleri için farklı söndürücülerin kullanılması gerektiğini özellikle vurgulamaktadır.

Yangın Sınıfları Nelerdir?

Yangınlar, yanan maddenin özelliklerine göre temel olarak A, B, C, D ve F sınıflarına ayrılır:

• A Sınıfı: Katı madde yangınları
• B Sınıfı: Yanıcı sıvı yangınları
• C Sınıfı: Yanıcı gaz yangınları
• D Sınıfı: Yanıcı metal yangınları
• F Sınıfı: Pişirme yağları ve mutfak yangınları

Türkiye'deki uygulamalarda taşınabilir yangın söndürücülerin tipi ve sayısı, binada veya işyerinde bulunan yangın risklerine göre belirlenir.

1. Kuru Kimyevi Tozlu Yangın Söndürücüler

Kuru kimyevi tozlu tüpler, piyasada en yaygın kullanılan yangın söndürücüler arasındadır.

Özellikle ABC tipi kuru kimyevi tozlu tüpler, katı maddeler, yanıcı sıvılar ve yanıcı gazların oluşturduğu yangınlarda kullanılabilir. Bu nedenle işyerleri, depolar, atölyeler, araçlar, fabrikalar ve çeşitli ticari alanlarda sıkça tercih edilir.

Nerelerde kullanılır?

ABC kuru kimyevi tozlu tüpler:

• Ahşap
• Kâğıt
• Karton
• Tekstil
• Plastik
• Benzin
• Mazot
• Tiner
• Boya
• LPG ve benzeri yanıcı gazlar

gibi risklerin bulunduğu ortamlarda kullanılabilir.

Avantajı nedir?

En önemli avantajı, birden fazla yangın sınıfında kullanılabilmesidir. Bu nedenle genel amaçlı yangın söndürücü olarak birçok işletmede tercih edilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

Tozlu söndürücüler elektronik cihazlarda ve hassas ekipmanlarda kalıntı bırakabilir. Bu nedenle bilgisayar odaları, server odaları ve hassas elektronik ekipmanların bulunduğu alanlarda farklı söndürme çözümleri değerlendirilmelidir.

2. Karbondioksitli (CO₂) Yangın Söndürücüler

CO₂ yangın söndürücüler, özellikle elektrikli ekipmanların bulunduğu alanlarda tercih edilen temiz söndürme maddeli cihazlardır.

Karbondioksit, söndürme sırasında katı bir toz veya köpük gibi kalıntı bırakmadığından elektrik ve elektronik ekipmanların bulunduğu alanlarda avantaj sağlar.

Nerelerde kullanılır?

• Elektrik panoları
• Elektrik dağıtım ekipmanları
• Bilgisayar ve elektronik cihazlar
• Server ve bilgi işlem alanları
• Laboratuvarlar
• Elektrik motorları
• Bazı yanıcı sıvı yangınları

Önemli uyarı

CO₂ tüplerinin kullanım alanı ve kapasitesi doğru değerlendirilmelidir. Kapalı ve insan bulunan ortamlarda CO₂'nin oluşturabileceği riskler nedeniyle profesyonel değerlendirme yapılması önemlidir.

3. Köpüklü Yangın Söndürücüler

Köpüklü yangın söndürücüler özellikle A ve B sınıfı yangınlarda kullanılabilir.

Köpük, yanıcı sıvının yüzeyini kaplayarak oksijenle temasını azaltır ve yangının kontrol altına alınmasına yardımcı olur.

Kullanım alanları

• Akaryakıt istasyonları
• Yakıt depolama alanları
• Atölyeler
• Boya ve solvent kullanılan alanlar
• Yanıcı sıvıların bulunduğu işletmeler
• Depolar

Köpüklü tüplerin hangi alanlarda kullanılacağı, yangın riskinin ve kullanılan maddenin özelliklerinin değerlendirilmesiyle belirlenmelidir.

4. Sulu Yangın Söndürücüler

Sulu yangın söndürücüler temel olarak A sınıfı katı madde yangınları için uygundur.

Su, yangın üzerinde güçlü bir soğutma etkisi oluşturur. Ahşap, kâğıt, karton ve tekstil gibi malzemelerin oluşturduğu yangınlarda etkili olabilir.

Nerelerde kullanılabilir?

• Ofisler
• Okullar
• Depolar
• Arşivler
• Kâğıt ve karton depoları
• Tekstil alanları

Çok önemli!

Yanıcı sıvı, elektrik, metal veya kızgın yağ yangınlarında su kullanılmamalıdır.

Özellikle kızgın yağın üzerine su dökülmesi, ciddi şekilde tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

5. F Sınıfı / Islak Kimyasal Yangın Söndürücüler

Mutfak yangınları, diğer yangınlardan farklı özellik gösterir. Özellikle fritözlerde ve endüstriyel mutfaklarda bulunan yüksek sıcaklıktaki bitkisel ve hayvansal yağlar, özel söndürme yöntemleri gerektirir.

Bu tür yangınlarda F sınıfına uygun ıslak kimyasal (wet chemical) söndürücüler kullanılır.

Nerelerde kullanılır?

• Restoran mutfakları
• Otel mutfakları
• Fast-food işletmeleri
• Yemekhaneler
• Endüstriyel mutfaklar
• Fritözlerin bulunduğu alanlar

Bu alanlarda yalnızca taşınabilir yangın söndürücü değil, riskin büyüklüğüne göre davlumbaz ve otomatik mutfak söndürme sistemleri de değerlendirilmelidir.

6. D Sınıfı Özel Metal Yangın Söndürücüler

Metal yangınları, özel uzmanlık gerektiren yangınlardır.

Magnezyum, sodyum, potasyum, titanyum ve bazı metal tozlarının yanması sırasında standart yangın tüpleri uygun olmayabilir.

Bu nedenle D sınıfı yangınlar için özel olarak geliştirilmiş metal yangın söndürme tozları kullanılmalıdır.

Nerelerde kullanılır?

• Metal işleme tesisleri
• Metal tozu kullanılan üretim tesisleri
• Makine imalatı
• Laboratuvarlar
• Özel endüstriyel üretim alanları

D sınıfı yangınlarda standart ABC tüp kullanmak yerine, yangının özelliğine uygun özel söndürme maddesi belirlenmelidir.

Hangi Yangın Tüpü Hangi Yangında Kullanılır?

Not: Elektrik yangını, EN 2 sınıflandırmasında ayrı bir yangın sınıfı değildir. Ancak enerjili elektrikli ekipmanlara müdahalede kullanılacak söndürücünün elektriksel uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir. CO₂ ve uygun kuru kimyevi tozlu cihazlar bu tür risklerde kullanılabilen seçenekler arasındadır.

İşyeriniz İçin Hangi Yangın Tüpünü Seçmelisiniz?

Yangın tüpü seçiminde yalnızca “kaç kilogramlık tüp?” sorusuna odaklanmak doğru değildir.

Doğru seçim için öncelikle;

1. Ortamda hangi yanıcı maddelerin bulunduğu,
2. Yangın riskinin hangi sınıfa girdiği,
3. Binanın kullanım amacı,
4. Elektrik ve elektronik ekipmanların bulunup bulunmadığı,
5. Mutfak veya fritöz gibi özel risklerin olup olmadığı,
6. Alanın büyüklüğü,
7. Yangın söndürücülerin yerleşimi ve erişilebilirliği

değerlendirilmelidir.

Türkiye'deki mevzuatta da taşınabilir söndürme cihazlarının tipi ve sayısının, mekândaki mevcut durum ve risklere göre belirlenmesi esastır.

Yangın Tüpü Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Yangın tüpü satın alırken yalnızca fiyatına bakmak doğru değildir. Cihazın uygunluğu, kapasitesi, sertifikasyonu, üretim kalitesi, bakım ve dolum hizmetleri de değerlendirilmelidir.

Ayrıca yangın söndürücülerin düzenli olarak kontrol edilmesi ve gerekli bakım/dolum işlemlerinin yetkin kuruluşlar tarafından yapılması büyük önem taşır.

Unutulmamalıdır ki yangın tüpü, yangın başladıktan sonra kullanılacak ilk müdahale ekipmanıdır. Büyük veya hızla yayılan yangınlarda kişilerin kendi güvenliklerini riske atarak müdahale etmeleri yerine, alarm verilmesi, tahliye ve profesyonel itfaiye müdahalesi öncelikli olmalıdır.

Sonuç: Doğru Yangın Tüpü, Doğru Yangın İçin Seçilmelidir

Her yangının karakteri farklıdır. Bu nedenle “en iyi yangın tüpü” diye tek bir ürün yoktur; bulunduğu ortam için en doğru yangın tüpü vardır.

Bir ofis için uygun olan söndürücü ile bir restoran mutfağında, akaryakıt deposunda, elektrik odasında veya metal işleme tesisinde kullanılacak söndürücü aynı olmayabilir.

Doğru yangın söndürücü seçimi; yangın riskinin doğru analiz edilmesi, uygun ürünün belirlenmesi ve cihazların doğru noktalara yerleştirilmesiyle mümkündür.

Yangın güvenliğinde doğru ürün, doğru uygulama ve düzenli bakım hayat kurtarır.

ALH Yangın Söndürme Sistemleri

Yangın söndürme cihazları ve sistemleri konusunda keşif, risk değerlendirmesi, ürün seçimi, satış, dolum, bakım ve mühendislik hizmetleri için uzman ekibimizle yanınızdayız.

İşletmeniz için hangi tip ve kapasitede yangın söndürücüye ihtiyaç olduğunu belirlemek için profesyonel değerlendirme yaptırabilirsiniz.